ერთი სივრცე სკოლის პედაგოგიკის, ყოველდღიური პრაქტიკის, უფლებების, საჩივრებისა და ინკლუზიური მხარდაჭერის გასაგებად.
ნაცნობი შემთხვევებიდან ღრმა სწავლის მთლიან გზამდე: როგორ აგებს მოსწავლე ცოდნას, როგორ იქცევა შეფასება სწავლად, როგორ იბადება პირადი გაგება დიალოგში და როგორ ემსახურება ტექნოლოგია აზროვნებას.
პირველი 30 დღე, Schoolbook, კომუნიკაციის რუკა, კალენდარი, ჩარიცხვა, მობილობა და პასუხისმგებელი პირები.
მოსწავლისა და მშობლის უფლებები და პასუხისმგებლობები; ხმა, ინფორმაცია, მტკიცებულება, უსაფრთხოება, მხარდაჭერა და გადაწყვეტილების სამართლიანი გადახედვა.
საჩივარი როგორც ინსტიტუციური სარკე; სასწრაფო რისკი, არაფორმალური დიალოგი, ფორმალური საჩივარი, აპელაცია და სამუშაო ფორმა.
უნივერსალური, მიზნობრივი და სისტემური მხარდაჭერა; ადაპტაცია, მოსწავლის ხმა, მონიტორინგი და გადახედვის მექანიზმი.
ნახეთ, ვის უნდა მიმართოთ და როგორ იკითხოთ მიზანი, კრიტერიუმი, მტკიცებულება და შემდეგი ნაბიჯი.
არ დაელოდოთ ჩვეულებრივ საკომუნიკაციო ჯაჭვს - გამოიყენეთ საჩივრების ნავიგატორის სასწრაფო გზა.
შეაგროვეთ კონკრეტული დაკვირვებები და გამოიყენეთ ინკლუზიური მხარდაჭერის გადაწყვეტილების რუკა.
დაიწყეთ სამი საგანმანათლებლო პარადიგმის შედარებით და ნახეთ, როგორ ერთიანდება ცნება, დიალოგი, დავალება და შეფასება.
სკოლის განსხვავება მხოლოდ იმით არ ჩანს, რამდენი პროექტი, ტექნოლოგია ან ლამაზი პრეზენტაცია აქვს მოსწავლეს. მთავარი კითხვა უფრო ღრმაა: ნამუშევარში ვის ეკუთვნის დაკვირვება, შედარება, მტკიცებულების შერჩევა, პოზიცია და საბოლოო გადაწყვეტილება?
ბავშვს აქვს ლამაზი სლაიდები, გამართული ტექსტი და დამაჯერებელი დასკვნა. პრეზენტაციის შემდეგ მას სთხოვენ ახსნას:
ბავშვი პასუხობს: „ასე ეწერა წყაროში“, „ასე მირჩიეს“ ან „პროგრამამ დამიწერა“. პროდუქტი დასრულებულია, მაგრამ ჯერ გაურკვეველია, მოხდა თუ არა სწავლა.
ეს სამი ლოგიკა რეალური სკოლების მუდმივი იარლიყი არ არის. ერთ სკოლაშიც შეიძლება სხვადასხვა დროს სხვადასხვა ლოგიკა გამოჩნდეს. განსხვავებას გვაჩვენებს ის, რას აკეთებს სკოლა მაშინ, როდესაც საბოლოო პროდუქტი კარგია, მაგრამ მოსწავლე საკუთარ აზრს ვერ ხსნის.
| საგანმანათლებლო ლოგიკა | როგორ პასუხობს სკოლა იმავე შემთხვევას? | ვის ეკუთვნის მთავარი აზრობრივი მოქმედება? |
|---|---|---|
| მზა პასუხის გადაცემაზე აგებული სკოლა | ამოწმებს, სწორადაა თუ არა ინფორმაცია გადმოცემული, რამდენად ზუსტად გაიმეორა მოსწავლემ ნასწავლი და რამდენი შეცდომაა ტექსტში. თუ პასუხი სწორია, ნამუშევარი წარმატებულად ითვლება. | მთავარ კითხვას, გზასა და დასკვნას უმეტესად მასწავლებელი ან სახელმძღვანელო განსაზღვრავს. მოსწავლე იღებს და აბრუნებს პასუხს. |
| აქტივობებით დატვირთული, გარეგნულად თანამედროვე სკოლა | აფასებს პრეზენტაციის ეფექტს, ტექნოლოგიის გამოყენებას, ჩართულობასა და საინტერესო ფორმას. მოსწავლეს შეიძლება ჰქონდეს არჩევანი, გააკეთოს ვიდეო, პოსტერი თუ სლაიდები, მაგრამ აზრობრივი მიზანი და საერთო კრიტერიუმი ბუნდოვანი დარჩეს. | მოსწავლე ქმნის პროდუქტს, თუმცა მთავარი არგუმენტი შეიძლება უფროსმა, ინტერნეტმა ან AI-მ შეურჩიოს. აქტიურობა არის, ავტორობა - არა ყოველთვის. |
| „თაობის“ ცოდნის აგებაზე ორიენტირებული მოდელი | პროდუქტს აბრუნებს აზროვნების გზასთან: რა იყო პირველი მოსაზრება, რა წყაროები შეადარა მოსწავლემ, რა შეცვალა უკუკავშირის შემდეგ და როგორ გამოიყენებს იმავე გაგებას ახალ სიტუაციაში. | სკოლა ქმნის მიზანს, კრიტერიუმს, რესურსსა და მხარდაჭერას; მოსწავლე თავად აკვირდება, ადარებს, ირჩევს მტკიცებულებას, აყალიბებს პოზიციას და პასუხს ასაბუთებს. |
მოსწავლე-სუბიექტი არ ნიშნავს, რომ ბავშვი თავად წყვეტს, რას ისწავლის, ან მასწავლებელი პროცესიდან ქრება. ეს ნიშნავს პასუხისმგებლობის მკაფიო განაწილებას. სკოლა ქმნის ძლიერ და გასაგებ სასწავლო ჩარჩოს, მაგრამ იმ გადაწყვეტილებებს, რომელთა მიღებითაც სწავლა ხდება, ბავშვის ნაცვლად არ ასრულებს.
მოსწავლეს სჭირდება ფაქტები, რადგან აზროვნებას მასალა სჭირდება. სჭირდება უნარები, რათა ამ მასალაზე იმოქმედოს. ცნებები კი ეხმარება, ცალკეული ფაქტები უფრო ფართო კავშირად შეკრას. ამიტომ „თაობის“ სამგანზომილებიანი მოდელი აერთიანებს ფაქტებს, უნარებსა და ცნებებს და არც ერთ მათგანს მეორის წინააღმდეგ არ აყენებს.
მოსწავლე მხოლოდ ცალკეულ ფაქტს არ იმახსოვრებს. იგი ამჩნევს მიზეზს, კავშირს, ცვლილებას, პერსპექტივას, პასუხისმგებლობას და სხვა დროგამძლე იდეებს, რომლებსაც განსხვავებულ საკითხებში გამოიყენებს.
გაგება მზა სახით არ გადაეცემა. მოსწავლე საკუთარ პირველ წარმოდგენას ახალ მტკიცებულებასა და სხვების ხედვას ადარებს, კითხვებს სვამს და ახსნას თანდათან აზუსტებს.
დავალება არ არის ბოლოს დამატებული ლამაზი პროდუქტი. მოსწავლე სწორედ შექმნისას იკვლევს, ირჩევს, ცდის, შეცდომას ამჩნევს, ცვლის და საბოლოო გაგების მტკიცებულებას ქმნის.
შემდეგი ოთხი ამბავი ერთ მთლიან სასწავლო გზას გვაჩვენებს: მოსწავლე შედის პროცესში თავისი პირველი წარმოდგენით, ხვდება ახალ მტკიცებულებასა და სხვების აზრს, მუშაობს წინასწარ ცნობილ კრიტერიუმზე, ცვლის ნამუშევარს და საბოლოო გადაწყვეტილებაზე პასუხისმგებლობას თავად იღებს.
სწორედ აქ იწყება ცოდნის აგება. მოსწავლე პროცესში ცარიელი გონებით არ შემოდის. მას აქვს პირველი წარმოდგენა, რომელიც რეალურ გამოცდილებას ეყრდნობა. ახალი მტკიცებულება ამ წარმოდგენას ამოწმებს, განსხვავებული მაგალითი მის საზღვრებს აჩვენებს, დიალოგი კი უფრო ზუსტი ახსნის შექმნაში ეხმარება.
მასწავლებელი არც მზა პასუხის უბრალო გადამცემია და არც ბავშვს ტოვებს უმართავ ძიებაში. იგი არჩევს კითხვას, მაგალითებს, რესურსსა და საჭირო მხარდაჭერას; ახალ ტერმინსაც საჭირო დროს განმარტავს. მოსწავლეს კი რჩება მთავარი აზრობრივი მოქმედება: შეადაროს, დაინახოს წინააღმდეგობა, შეარჩიოს დამაჯერებელი ახსნა და მიღებული გაგება ახალ ამოცანაში გამოიყენოს, მაგალითად, შეარჩიოს უსაფრთხო მასალა ცხელი ჭურჭლის სახელურისთვის და არჩევანი დაასაბუთოს.
შეფასება აქ სწავლის შემდეგ არ იწყება. იგი მიმდინარეობს პასუხის მოსმენისას, წყაროს არჩევისას, დისკუსიაში, სამუშაო სქემასა და პირველ ვერსიაში. მასწავლებელი ამ ნიშნებით ხედავს, რა კავშირი ააგო მოსწავლემ უკვე, სად წყდება აზრი და რა მაგალითი, კითხვა ან მხარდაჭერა სჭირდება შემდეგ.
წინასწარ ცნობილი ცნებითი კრიტერიუმი პასუხს არ კარნახობს. იგი აჩვენებს, რა ხარისხის აზროვნება უნდა გამოჩნდეს: ფაქტების უბრალოდ ჩამოთვლა კი არა, მათ შორის კავშირის ახსნა; მოსაზრების გამეორება კი არა, მტკიცებულებით დასაბუთება. ამიტომ ორი მოსწავლე შეიძლება განსხვავებულ დასკვნამდე მივიდეს და ორივემ დააკმაყოფილოს კრიტერიუმი.
პირველი ვერსია მნიშვნელოვანია, რადგან აზრის ამჟამინდელ მდგომარეობას ხილულს ხდის. უკუკავშირი მოსწავლის ნაცვლად არ წერს უკეთეს პასუხს; იგი ეხმარება დაინახოს, რა არის ზედაპირული, სად აკლია მტკიცებულება და რას უნდა დაუბრუნდეს. როდესაც მოსწავლე ნამუშევარს ცვლის და შეუძლია ახსნას, რა შეცვალა და რატომ, შეფასება ნამდვილად იქცევა სწავლად. სასწავლო ციკლის ბოლოს იგივე კრიტერიუმი უკვე მიღწეული შედეგის სამართლიანი შეფასების საფუძველია.
ცოდნის სოციალური აგება არ ნიშნავს მხოლოდ მოსწავლეების ერთ სივრცეში მოთავსებას ან დავალების ნაწილებად განაწილებას. თითოეული ადამიანი საკითხს საკუთარი გამოცდილებიდან და პერსპექტივიდან ხედავს, ამიტომ ერთი ხედვა ყოველთვის ნაწილობრივია და საკუთარი ჩარჩოებით შეზღუდული. კლასელის განსხვავებული კითხვა, ტექსტის სხვა წაკითხვა და მასწავლებლის ზუსტი მინიშნება მოსწავლეს ეხმარება დაინახოს ის, რაც პირველ პასუხში გამორჩა.
ამ პროცესში მასწავლებელი ქმნის უსაფრთხო და მიზანმიმართულ დიალოგს: არჩევს საკვანძო კითხვას, აბრუნებს მსჯელობას ტექსტთან და მტკიცებულებასთან, აჩენს განსხვავებულ პერსპექტივებს და საჭირო დროს დროებით საყრდენს სთავაზობს. პასუხს კი მოსწავლის ნაცვლად არ აყალიბებს. ცოდნა კლასელებთან და მასწავლებელთან დიალოგში ღრმავდება, მაგრამ საბოლოოდ თითოეული მოსწავლის პირად გაგებად უნდა გარდაიქმნას.
ამიტომ საერთო მსჯელობის შემდეგ თითოეულმა მოსწავლემ საკუთარი სიტყვებით უნდა შეძლოს ახსნა: რა იყო მისი პირველი ხედვა, რა დაინახა სხვისი პერსპექტივით, რომელ მტკიცებულებას დაეყრდნო, რას არ დაეთანხმა და როგორ ჩამოაყალიბა საბოლოო პოზიცია. სხვებთან ერთად აზროვნება ინდივიდუალურ პასუხისმგებლობას არ აუქმებს - იგი საკუთარი აზრის გაცნობიერებას, დასაბუთებასა და ინდივიდუალურ გასიტყვებას უფრო აუცილებელს ხდის.
ამ ორ შემთხვევას ინსტრუმენტი არ განასხვავებს. განსხვავება ისაა, ვინ შეასრულა მთავარი აზრობრივი მოქმედება. ტექნოლოგიას, მათ შორის ხელოვნურ ინტელექტს, შეუძლია გააჩინოს განსხვავებული პერსპექტივა, შეამციროს ტექნიკური ბარიერი, დაგვეხმაროს კითხვების ფორმულირებაში ან პირველი ვერსიის გამოცდაში. მაგრამ მან არ უნდა ჩაანაცვლოს მტკიცებულების შეფასება, პოზიციის არჩევა, დასაბუთება და საბოლოო გადაწყვეტილება.
მოსწავლემ უნდა შეძლოს გამჭვირვალედ ახსნას: რა გააკეთა ინსტრუმენტმა, რა გააკეთა თავად, რა გადაამოწმა, რას არ დაეთანხმა, რა შეცვალა და რატომ. ტექნოლოგიის გამოყენების ღირებულებას მისი სიახლე ან ეფექტური ფორმა კი არა, სასწავლო მიზანი განსაზღვრავს.
ბავშვს ახსოვს არა მხოლოდ პასუხი, არამედ ესმის, როგორ უკავშირდება ფაქტები ერთმანეთს.
შეუძლია ნასწავლი კავშირი უცნობ პრობლემასა და ახალ სიტუაციაში გამოიყენოს.
იცის, რისკენ მუშაობს და რას უნდა აჩვენებდეს საბოლოო ნამუშევარი.
საკუთარ პოზიციას ფაქტით, წყაროთი და კავშირით ამყარებს.
პირველ პასუხს საბოლოო განაჩენად არ აღიქვამს და აზრის შეცვლას სისუსტედ არ მიიჩნევს.
დახმარებას უფრო ზუსტად ითხოვს და თანდათან თავად მართავს საკუთარ მუშაობას.
ფასდება იმ შედეგზე, რომლის სწავლის რეალური შესაძლებლობაც ჰქონდა და რომლის კრიტერიუმიც წინასწარ იცოდა.
AI-ს იყენებს აზროვნების გასაძლიერებლად და არა საკუთარი ავტორობის ჩასანაცვლებლად.
რეალობა: აქტივობა ღირებულია მაშინ, როდესაც იგი წინასწარ განსაზღვრულ გაგებასა და კრიტერიუმს ემსახურება.
რეალობა: ნამდვილი ავტონომია მკაფიო მიზნის, საზღვრებისა და მხარდაჭერის შიგნით იზრდება.
რეალობა: მთავარი ღირებულება შექმნის პროცესში მიღებულ აზრობრივ გადაწყვეტილებებსა და მათ დასაბუთებაშია.
რეალობა: დიალოგში ცოდნა და მნიშვნელობა ერთობლივად იგება, მაგრამ მიღებული გაგების საკუთარი სიტყვებით ჩამოყალიბება, დასაბუთება და საბოლოო ავტორობა თითოეულ მოსწავლეს ეკუთვნის.
რეალობა: განმავითარებელი შეფასება მთელი პროცესის განმავლობაში მიმდინარეობს; საბოლოო ნიშანი კი საკმარისი სწავლის შესაძლებლობის შემდეგ გამოაქვს დასაბუთებული გადაწყვეტილება.
როდესაც ბავშვს დახმარება სჭირდება, სცადეთ პასუხის შეთავაზების ნაცვლად ჰკითხოთ:
მშობლის დახმარება წარმატებულია მაშინ, როდესაც ბავშვის აზრი უფრო მკაფიო ხდება, მაგრამ მის ნაცვლად არ იქმნება.
რა უნდა გააკეთოს ოჯახმა პირველ დღეებში, სად ნახოს ინფორმაცია, ვის მიმართოს და როგორ ჩაერთოს ბავშვის სწავლის მხარდაჭერაში.
| საკითხი | პირველი პასუხისმგებელი პირი | რას უნდა ელოდოთ |
|---|---|---|
| კონკრეტული საგანი, დავალება, ნიშანი ან უკუკავშირი | საგნის მასწავლებელი | მიზნის, კრიტერიუმის, ნამუშევრის მტკიცებულებისა და შემდეგი ნაბიჯის განმარტება. |
| კლასის ურთიერთობები, ჩართულობა, საერთო სოციო-ემოციური სურათი | კლასის დამრიგებელი (მენტორი) | დაკვირვებების გაერთიანება, მოსწავლის მოსმენა და საჭირო კოორდინაცია. |
| Schoolbook, კალენდარი, პროცედურა, საორგანიზაციო საკითხი | სასწავლო პროცესის მენეჯერი | ადმინისტრაციული ინფორმაციისა და შესაბამისი გზის დაზუსტება. |
| ემოციური მხარდაჭერა ან სპეციალისტის კონსულტაცია | სკოლის ფსიქოლოგი | პროფესიული კონსულტაცია კომპეტენციისა და კონფიდენციალურობის ფარგლებში. |
| ფორმალური საჩივარი ან პროცედურის გასაჩივრება | საქმისმწარმოებელი / დირექტორი ან უფლებამოსილი პირი | რეგისტრაცია, ობიექტური განხილვა და დასაბუთებული პასუხი წესით დადგენილ ვადაში. |
რა დიდი იდეა, უნარი ან შედეგია დაგეგმილი - არა მხოლოდ დავალების სახელწოდება.
ნამუშევარი, განმავითარებელი კომენტარი, დასწრება და საჭირო რესურსი.
რა უნდა გააუმჯობესოს მოსწავლემ და როგორ შეუძლია დახმარების მიღება.
შეტყობინებებისა და შეთანხმებების ინსტიტუციური კვალი.
| პერიოდი | ძირითადი კომუნიკაცია |
|---|---|
| სექტემბერი | Schoolbook-ის ონბორდინგი, სასწავლო წლისა და საკომუნიკაციო გზების გაცნობა. |
| ოქტომბერი-ნოემბერი | მიმდინარე საგნობრივი უკუკავშირი და შუალედური ინფორმაციის გაზიარება. |
| დეკემბერი | I სემესტრის ინფორმირებული შეხვედრა და საჭირო თემატური სემინარი. |
| იანვარი-მარტი | მიმდინარე კომუნიკაცია, ინდივიდუალური შეხვედრები საჭიროებისამებრ. |
| მაისი-ივნისი | II სემესტრის შეხვედრა და წლის პედაგოგიური შეჯამება. |
მობილობის დასაშვები პერიოდი, მოსწავლის დოკუმენტაცია, კლასის შესაბამისობა და ელექტრონულ სისტემაში სტატუსის დადასტურება. კონკრეტული ვადები გადაამოწმეთ მოქმედ დებულებაში.
აღწერეთ რა მოხდა და შემდეგ განიხილეთ შესაძლო მნიშვნელობა.
შექმენით საყრდენი და ასაკის შესაბამისად პასუხისმგებლობა ბავშვს დაუბრუნეთ.
იკითხეთ მიზანი, კრიტერიუმი, მტკიცებულება და შემდეგი ნაბიჯი.
დერეფნის სწრაფი საუბარი ვერ ჩაანაცვლებს კონფიდენციალურ და დასაბუთებულ განხილვას.
უფლება რეალურია მაშინ, როდესაც ადამიანს შეუძლია საჭირო ინფორმაციის მიღება, საკუთარი პოზიციის უსაფრთხოდ გამოხატვა, მტკიცებულების წარდგენა, სამართლიანი განხილვა და დასაბუთებული პასუხის მიღება.
შვილს შესრულებული ნამუშევარი მოაქვს და ამბობს, რომ ვერ გაიგო, რა კრიტერიუმით შეფასდა. მასწავლებელს უთხრა, რომ არ ეთანხმება, თუმცა არ იცის, საერთოდ აქვს თუ არა ამის უფლება. Schoolbook-ში ხედავთ განმავითარებელ კომენტარს, ქულა კი ჯერ არაა ასახული. ბუნებრივად ჩნდება რამდენიმე კითხვა:
ამ ერთ სიტუაციაში უკვე იკვეთება მოსწავლისა და მშობლის ხუთი უფლება. ქვემოთ ნახავთ, თითოეულ კითხვას რომელი უფლება პასუხობს - ჯერ მოსწავლის, შემდეგ მშობლის კუთხით.
ყოველ უფლებას ახლავს პასუხისმგებლობა, რომელიც საკუთარ თავისუფლებას სხვების ღირსებასა და საერთო სამართლიანობას უკავშირებს.
უფლება: ვიყო დაცული ფიზიკური, ფსიქოლოგიური და ციფრული ზიანისგან, დამცირებისგან, დისკრიმინაციისგან, ბულინგისა და შურისძიებისგან.
პასუხისმგებლობა: დავიცვა სხვისი ღირსება და უსაფრთხოება, არ დავმალო რისკი და დახმარება დროულად ვითხოვო.
უფლება: ვიცოდე, რას ვსწავლობ, რა კრიტერიუმით ფასდება ნამუშევარი, რა მტკიცებულებას ეყრდნობა შეფასება და რა ნაბიჯი მჭირდება შემდეგ.
პასუხისმგებლობა: გავეცნო კრიტერიუმს, შევადარო მას საკუთარი ნამუშევარი, გამოვიყენო უკუკავშირი და შევასრულო საკუთარი სამუშაო.
უფლება: უსაფრთხოდ გამოვხატო აზრი, მონაწილეობა მივიღო საკითხში, რომელიც მეხება, და მქონდეს რეალური არჩევანი იქ, სადაც არჩევანი შესაძლებელია.
პასუხისმგებლობა: მოვუსმინო სხვებს, პატივი ვცე საერთო საზღვრებს და საკუთარი პოზიცია დასაბუთებით წარმოვადგინო.
უფლება: დროულად მივიღო ჩემთვის გასაგები ინფორმაცია გადაწყვეტილებაზე, სასწავლო მიზნებზე, წესებზე და საკუთარ პროგრესზე; დაცული იყოს ჩემი პირადი მონაცემები და ნამუშევარი.
პასუხისმგებლობა: პასუხისმგებლიანად გამოვიყენო მიღებული ინფორმაცია და დავიცვა სხვების პირადი სივრცე, ავტორობა და კონფიდენციალურობა.
უფლება: მივიღო საჭირო მხარდაჭერა, მოვითხოვო განმარტება, წარვადგინო მტკიცებულება და დადგენილი გზით მოვითხოვო გადაწყვეტილების ხელახალი შემოწმება.
პასუხისმგებლობა: დავასახელო კონკრეტული საკითხი, განვასხვავო ფაქტი და ინტერპრეტაცია, მოვუსმინო პასუხს და მხარდაჭერა საკუთარი მოქმედების ჩასანაცვლებლად არ გამოვიყენო.
| ჩემი უფლება | ჩემი შესაბამისი პასუხისმგებლობა |
|---|---|
| აზრის გამოხატვა | სხვების მოსმენა და საკუთარი პოზიციის პატივისცემით დასაბუთება. |
| შეფასების საფუძვლის ცოდნა | კრიტერიუმისა და საკუთარი ნამუშევრის გააზრება, კონკრეტული კავშირის ჩვენება. |
| გადახედვის მოთხოვნა | სადავო საკითხისა და შესაბამისი მტკიცებულების ზუსტად დასახელება. |
| უსაფრთხო გარემო | სხვისი ღირსებისა და უსაფრთხოების დაცვა და რისკის შესახებ ინფორმაციის დამალვისგან თავის შეკავება. |
| დახმარების მიღება | მხარდაჭერის გამოყენება იმისთვის, რომ საკუთარი სამუშაო თავად შევასრულო. |
მშობლის ხმა ბავშვის უფლებას იცავს, მაგრამ ბავშვის საკუთარ ხმასა და ავტორობას არ ანაცვლებს.
ოჯახს უნდა ესმოდეს, რატომ არის ორგანიზებული სწავლა, შეფასება, მხარდაჭერა და კომუნიკაცია კონკრეტული გზით.
ინფორმაცია უნდა იყოს კონკრეტული, შესაბამისი და ისეთი ენით მოცემული, რომ ოჯახმა გადაწყვეტილების აზრი გაიგოს.
მშობელს შეუძლია იკითხოს სასწავლო მიზანი, საერთო კრიტერიუმი, მოსწავლის არჩევანის სივრცე და მოსალოდნელი მტკიცებულება.
საუბარი უნდა უკავშირდებოდეს რეალურ ნამუშევარს, მოქმედებას, ცვლილებასა და შემდეგ ნაბიჯს და არა მხოლოდ ზოგად შთაბეჭდილებას.
ოჯახს შეუძლია მოითხოვოს გადაწყვეტილების საფუძვლის ახსნა და შესაბამისი ინფორმაციის დაზუსტება.
თუ საკითხი რჩება, ოჯახს შეუძლია წარადგინოს კონკრეტული მტკიცებულება და გამოიყენოს წინასწარ ცნობილი გადახედვის გზა.
ოჯახმა უნდა იცოდეს, ვის მიმართოს გადაუდებელი რისკის, განმეორებადი სირთულის ან დამატებითი მხარდაჭერის საჭიროებისას.
მშობელს შეუძლია წარადგინოს გამოცდილება და წინადადება იმ საკითხზე, რომელიც ბავშვსა და სასკოლო საზოგადოებას ეხება.
ოჯახს აქვს უფლება, ბავშვის პირადი, აკადემიური, ჯანმრთელობისა და მხარდაჭერის ინფორმაცია დაცული იყოს.
ეს კითხვები თითქმის ყველა მშობელს უჩნდება. აი, პასუხები მარტივად.
ჩვენი სკოლის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია, ბავშვებს სწავლის პროცესი შევაყვაროთ და მათი ნამდვილი ცოდნა დავაფასოთ. კვლევები აჩვენებს, რომ ხშირი ნიშნებით შეფასება ბავშვის განვითარებას ხშირად ხელს უშლის. აი, 4 მთავარი მიზეზი, თუ რატომ ავირჩიეთ განსხვავებული გზა:
1. „საშუალო ქულის“ უსამართლობა წარმოიდგინეთ ბავშვი, რომელსაც თავიდან ძალიან გაუჭირდა ახალი თემის გაგება (და დაბალი შეფასებები მიიღო), მაგრამ ბევრი იშრომა და თვის ბოლოს მასალა იდეალურად ისწავლა. თუ ჩვენ ყველა ნიშანს შევკრებთ და „საშუალოს“ გამოვიყვანთ, მისი საბოლოო ქულა დაბალი გამოვა. ეს უსამართლოა, რადგან ბავშვმა საბოლოოდ მიზანს მიაღწია!
ჩვენი მიდგომა: ნიშანს ვწერთ მხოლოდ მაშინ, როცა თემის სწავლა სრულდება. ასე ვაფასებთ იმას, თუ რა ისწავლა ბავშვმა საბოლოოდ და არ ვსჯით მას პროცესში დაშვებული შეცდომებისთვის.
2. ფოკუსი ნიშანზე ნაცვლად ცოდნისა როდესაც ბავშვი მუდმივად ნიშანს იღებს, მისი მთავარი საფიქრალი ხდება: „რა ნიშანი მივიღე?“ და არა „რა ახალი გავიგე? როგორ გავუმჯობესდე?“. ბავშვები იწყებენ ნიშანზე ნადირობას და ივიწყებენ თავად სწავლის პროცესს.
ჩვენი მიდგომა: მუშაობის პროცესში ბავშვებს ნიშნის ნაცვლად ვაძლევთ სასარგებლო რჩევებს (განმავითარებელ უკუკავშირს) — ვუხსნით, კონკრეტულად რა აქვთ გასაუმჯობესებელი. ნიშანს კი მხოლოდ საბოლოო შედეგის შესაფასებლად ვიყენებთ.
3. სწავლის ხალისის დაკარგვა როცა სწავლა მხოლოდ ჯილდოზე (მაღალ ნიშანზე) ან სასჯელის შიშზე (დაბალ ნიშანზე) არის აგებული, ბავშვი კარგავს ბუნებრივ ცნობისმოყვარეობას. ის დავალებას აკეთებს მხოლოდ იმიტომ, რომ „მოიშოროს“ და ნიშანი მიიღოს.
ჩვენი მიდგომა: ჩვენ გვინდა, ბავშვები სწავლობდნენ იმიტომ, რომ ეს საინტერესოა (შინაგანი მოტივაცია). იშვიათი ნიშნები ეხმარება მათ, აღმოაჩინონ ნამდვილი ინტერესი საგნების მიმართ და არ იყვნენ დამოკიდებულნი მხოლოდ გარედან შეფასებაზე.
4. დრო ფიქრისა და შემოქმედებისთვის კარგი, სიღრმისეული დავალების შესრულებას დრო და მშვიდი ფიქრი სჭირდება. პროცესის შუაში ბავშვის გაჩერება და მისთვის ნიშნის დაწერა იგივეა, რაც თეატრალურ სპექტაკლს შუა მოქმედებაში დავუწეროთ საბოლოო შეფასება, ან ფეხბურთის მატჩის შუაში მოვითხოვოთ საბოლოო ანგარიში.
ჩვენი მიდგომა: ჩვენ ვაძლევთ ბავშვს უწყვეტ დროს, რომ დავალებაზე იფიქროს, შეცდომები გაასწოროს და ბოლომდე მიიყვანოს. შეფასება ხდება მხოლოდ დასრულებული, სრულყოფილი ნამუშევრის მიხედვით.
იმისათვის, რომ სწავლა არ იყოს მოსაწყენი და ფრაგმენტული (ერთმანეთთან დაუკავშირებელი, ცალკეული გაკვეთილები), ჩვენ სასწავლო პროცესს ე.წ. შუალედური მიზნებით ვგეგმავთ.
ეს ნიშნავს, რომ ბავშვები გაკვეთილიდან გაკვეთილზე კი არ დახტიან, არამედ განგრძობითად, მშვიდად და სიღრმისეულად მუშაობენ ერთ საინტერესო, რეალურ დავალებაზე ან პროექტზე. ყოველდღიური გაკვეთილები სწორედ ამ პროექტის გარშემო ერთიანდება.
შუალედური მიზანი სამ მთავარ ნაწილს აერთიანებს:
1. დავალება და თანამშრომლობა („ისწავლე-მომიყევის“ ნაცვლად) ბავშვმა ზუსტად იცის, რისთვის სწავლობს კონკრეტულ თემას — იმისთვის, რომ საინტერესო დავალება ან პროექტი შექმნას. ახალი მასალის დამუშავება და პროექტზე მუშაობა ერთი და იგივე პროცესია. აქ არ არსებობს ძველი რეჟიმი: „სახლში ისწავლე და კლასში მომიყევი“. ამის ნაცვლად, ბავშვები და მასწავლებელი ერთად, დიალოგისა და თანამშრომლობის გზით ამუშავებენ ინფორმაციას, რათა დავალება წარმატებით შეასრულონ.
2. საკითხი (მასალა), როგორც ინსტრუმენტი სახელმძღვანელოში მოცემული ტექსტები, თემები თუ ფაქტები ჩვენთვის თვითმიზანი არ არის. საკითხი არის მხოლოდ საშუალება და ინსტრუმენტი იმისთვის, რომ ბავშვმა უფრო დიდი, გრძელვადიანი იდეები (ცნებები) გაიაზროს. მასალა არის ის „საშენი მასალა“, რომელსაც მოსწავლე თავისი პროექტის ასაგებად იყენებს.
3. კრიტერიუმი — გზამკვლევი მთელი პროცესისთვის შეფასების კრიტერიუმი არ არის მხოლოდ „სახაზავი“, რომლითაც ბოლოს ბავშვის ნამუშევარს გავზომავთ. ის არის ერთგვარი რუკა, რომელიც მასწავლებელმა წინასწარ შეადგინა და ბავშვს ზუსტ მიმართულებას აძლევს — კონკრეტულად რა უნდა იცოდეს და რა უნდა შეეძლოს დავალების დასრულების შემდეგ. ბავშვი და მასწავლებელი ამ კრიტერიუმს მთელი მუშაობის პროცესში ერთად იყენებენ, რათა ყოველ ეტაპზე დაინახონ, სად არიან და რა აქვთ გასაუმჯობესებელი.
ჩვენს სკოლაში ზუსტად გვაქვს გამიჯნული, რაში ვწერთ ნიშანს და რას ვაკვირდებით უბრალოდ რჩევების მისაცემად.
რა ფასდება ნიშნით? - გააზრება და გამოყენება ჩვენ ვაფასებთ ცოდნის სიღრმეს. მთავარი კითხვაა: „ბავშვს ესმის საკითხი, თუ უბრალოდ დაიზეპირა?“ და „შეუძლია თუ არა ამ ცოდნის გამოყენება ახალ სიტუაციაში?“ ნიშანი იწერება იმაში, თუ რამდენად კარგად გაიაზრა მოსწავლემ მთავარი იდეა (ცნება) დავალების შესრულებისას.
რა არ ფასდება ნიშნით? - ვიზუალი და უნარები ნამუშევრის მხოლოდ ვიზუალური სილამაზე, მოსწავლის ყოველდღიური ქცევა ან ე.წ. „ფუნქციური უნარები“ (როგორიცაა კრიტიკული აზროვნება ან შემოქმედებითობა) არ ფასდება ქულებით ან რეიტინგებით. ეს არ ნიშნავს, რომ ისინი არ გვაინტერესებს - პირიქით, ისინი უმნიშვნელოვანესია, მაგრამ მათ სხვაგვარად ვუდგებით.
ყველა ბავშვს აქვს 6 ძირითადი შინაგანი უნარი: კრიტიკული აზროვნება, შემოქმედებითობა, თანამშრომლობა, კომუნიკაცია, ემპათია (მოქალაქეობა) და ნებისყოფა.
ჩვენ არასდროს ვწერთ მოსწავლეზე, რომ მას „აქვს“ ან „არ აქვს“ რომელიმე უნარი (მაგალითად, კრიტიკული აზროვნება), რადგან ეს უსამართლოა. წარმოიდგინეთ: თუ ბავშვი ფიზიკაში შესანიშნავად ავლენს კრიტიკულ აზროვნებას, ლიტერატურაში კი - არა, ეს ხომ არ ნიშნავს, რომ მას ეს უნარი საერთოდ არ აქვს?
ამას გარდა, გასათვალისწინებელია ბავშვის ყოველდღიური მდგომარეობა. მოსწავლეს შეიძლება ჰქონდეს სხვადასხვა ასაკობრივი, ემოციური თუ სოციალური დილემა. შესაძლოა, პირადმა განცდებმა თუ კონფლიქტებმა განაპირობოს ის, რომ ერთ დღეს (ან თუნდაც რამდენიმე დღე) ის საერთოდ არ ჩაერთოს პროცესში და არ გამოავლინოს კომუნიკაციის ან თანამშრომლობის უნარი, სხვა დროს კი - პირიქით. ეს ბუნებრივია. მთავარი ისაა, რომ სკოლამ ყველაფერი უნდა გააკეთოს - საინტერესო პროცესით, დავალებით, რესურსითა და კარგად ორგანიზებული გარემოთი - რათა მოსწავლეს ხელი შეუწყოს ამ უნარების გააქტიურებაში და სასწავლო პროცესში ჩართვაში. საბოლოოდ, ეს ნიშნავს ერთ რამეს: ერთმა საინტერესო პროცესმა და გარემომ შეიძლება ბავშვი „აანთოს“ და ჩართოს პროცესში, მეორემ კი - ვერა.
უნარები, როგორც „ხელსაწყო“: უნარები არის ინსტრუმენტები, რომლებსაც ბავშვი იყენებს მასალის გასააზრებლად. შეუძლებელია ბავშვმა სიღრმისეულად გაიგოს რთული თემა და შექმნას პროექტი, თუ მან არ გამოიჩინა ნებისყოფა, არ იაზროვნა კრიტიკულად და არ ითანამშრომლა სხვებთან. თუ გააზრება (შედეგი) სახეზეა, ესე იგი, უნარებმაც (ინსტრუმენტმა) იმუშავა! შესაბამისად, უნარების ცალკე ნიშნით შეფასება საჭირო აღარ არის.
„აანთე მოსწავლე“: სკოლის და მასწავლებლის მთავარი ამოცანაა, შექმნას ისეთი საინტერესო და რეალური (ავთენტური) დავალება, რომელიც ბავშვს ბუნებრივად გაუჩენს შინაგან მოტივაციას. სწორედ ეს მოტივაცია ააქტიურებს ბავშვში ყველა იმ უნარს, რაც მასალის დასამუშავებლად სჭირდება.
რას აკეთებს მასწავლებელი? მასწავლებელი მუდმივად აკვირდება ბავშვის უნარებს (ჩართულობას, კრიტიკულ აზროვნებას), მაგრამ არა იმისთვის, რომ ბავშვს იარლიყი მიაკეროს. ის ამას იყენებს საკუთარი პროცესის შესაფასებლად - „რამდენად კარგი დავალება მივეცი ბავშვებს? შევძელი მათი უნარების გააქტიურება?“ მოსწავლეს კი ამ დაკვირვების საფუძველზე აძლევს მხოლოდ სასარგებლო სიტყვიერ რჩევებს (განმავითარებელ უკუკავშირს), რათა უკეთ დაეხმაროს წინსვლაში.
განმავითარებელი კომენტარი არ არის ნიშანი ან განაჩენი. ეს არის მოსწავლისთვის მიცემული გზამკვლევი, რომელიც ეხმარება მას მასალის უკეთ გააზრებაში. ის კეთდება დავალებაზე მუშაობის პროცესში ბუნებრივად, ყოველგვარი სტრესული გამოკითხვებისა და საკონტროლო წერების გარეშე.
რა არ არის კომენტარი? ზოგადი ფრაზები: „ყოჩაღ!“, „კარგია“, „ცუდია“, „მეტი შეგიძლია“, „უნდა მოუმატო“, „მომწონს“ ან „არ მომწონს“ - არ არის განმავითარებელი კომენტარი. ასეთი ფრაზებიდან ბავშვი ვერ იგებს, რეალურად რა გამოუვიდა კარგად ან რა აქვს გამოსასწორებელი.
როგორია ნამდვილი კომენტარი? (დიალოგი და არა ცალმხრივი ვერდიქტი) ნამდვილი კომენტარი ყოველთვის კონკრეტულია და ქმნის დიალოგის სივრცეს. აქ მასწავლებლის შეფასება და ბავშვის თვითშეფასება ცალ-ცალკე კი არ ხდება, არამედ ეს არის ერთიანი, ცოცხალი საუბარი. მასწავლებელი არ საუბრობს ზოგადად, ის განიხილავს კონკრეტულ მაგალითებს და კითხვებით ეხმარება ბავშვს გააზრებაში:
კონკრეტული ძლიერი მხარის ჩვენება: „ეს კონკრეტული ნაწილი რომ გააკეთე, ძალიან კარგად გამოგივიდა, რადგან...“
თვითშეფასების წახალისება: „შენი აზრით, აქ რა არის მთავარი? წინა ჯერზე როგორ იმუშავე ამ მსგავს საკითხზე? რამ შეგიშალა ხელი?“
მომავლისკენ მიმართული რჩევა: „აქ ეს ნაწილი ცოტა გაგიჭირდა... მოდი, სამომავლოდ სცადე, რომ ეს ასე გააკეთო/ასე მიუდგე.“
რას ვაკვირდებით ამ პროცესში?
რამდენად კარგად გაიაზრა ბავშვმა მთავარი იდეა (ცნება).
სად გაუჭირდა და რა ტიპის დაბრკოლებას წააწყდა.
რამდენად იყო ჩართული მუშაობის პროცესში.
როგორ ვაწვდით ბავშვს კომენტარს?
ზეპირი (მიმდინარე): ხდება უშუალოდ მუშაობის პროცესში. ეს არის ზუსტად ის პარტნიორული სააზროვნო საუბარი, სადაც მოსწავლე თავად მონაწილეობს საკუთარ გამოწვევებზე პასუხის ძიებაში.
წერილობითი: ეძლევა დავალების დასრულების შემდეგ და აღწერს, რა გაიგო ბავშვმა კარგად, როგორი იყო მისი მუშაობის პროცესი (კონკრეტული აღწერა და არა იარლიყი) და რა კონკრეტული ნაბიჯები უნდა გადადგას შემდეგ ეტაპზე.
ყველაზე მთავარი წესი: კომენტარს აზრი მხოლოდ მაშინ აქვს, თუ ბავშვი მას იყენებს და არა მხოლოდ უსმენს. ამიტომ, სასწავლო პროცესი ისეა აგებული, რომ მოსწავლეს ყოველთვის ეძლევა დრო, მასწავლებელთან ერთად მიგნებული რჩევა რეალურად გაითვალისწინოს ნამუშევარში, და ბოლოს დაფიქრდეს - რა შეცვალა, რა ვერა და რატომ.
არა. Schoolbook არის ბავშვის სასწავლო მოგზაურობის სრული ასახვა: განმავითარებელი კომენტარები, დასწრება, მასალები, შ.მ.-ების სტრუქტურა და ოფიციალური კომუნიკაცია. ის ინფორმირებული პარტნიორობის მთავარი ინსტრუმენტია.
ქვემოთ მოცემული ქეისები განმარტავს პროცესის აზრს. კონკრეტული ადრესატი, ვადა და ფორმა გახსენით შესაბამის პრაქტიკულ სექციაში, რათა ერთი და იგივე პროცედურა სხვადასხვა ადგილას არ განმეორდეს.
მშობელს შეუძლია ჯერ მოუსმინოს ბავშვს და ჰკითხოს: ზუსტად რომელ გადაწყვეტილებას არ ეთანხმები? რას ეყრდნობა შენი აზრი? ვის ესაუბრე? რა პასუხი მიიღე? გჭირდება განმარტება, ხელახალი შემოწმება თუ უსაფრთხოების დახმარება?
მშობელი უფრო აქტიურად ერთვება, როდესაც ბავშვს საკუთარი ხმის გამოხატვა უჭირს, საკითხი უსაფრთხოებას ეხება ან ჩვეულებრივი მიმართვის მიუხედავად პასუხი არ მიუღია.
ნავიგატორი დაგეხმარებათ სწორი არხის, ფორმისა და სავარაუდო ვადის შერჩევაში. იგი არ ანაცვლებს ოფიციალურ წესსა და დანართ №1-ს.
ჯერ - ადამიანი, მერე - პროცედურა. ბევრი საკითხი წყდება მშვიდი, პირდაპირი საუბრით. ვის მივმართოთ:
თუ საუბარმა 3 დღეში არ უშველა, წერილობით მიმართავთ ადმინისტრაციას (ან სკოლის ოფიციალურ ელფოსტაზე). სკოლა არეგისტრირებს, გაძლევთ ნომერს და 1 დღეში ადასტურებს მიღებას. პასუხს მიიღებთ 5 დღეში (რთულ საქმეზე მაქსიმუმ 10).
თუ პასუხი არ დაგაკმაყოფილათ, პასუხიდან 5 დღეში შეგიძლიათ აპელაცია. საქმეს გადახედავს დამოუკიდებელი კომისია (თავმჯდომარე, ნეიტრალური მასწავლებელი და საზოგადოების ხმა). მისი გადაწყვეტილება სკოლის შიგნით საბოლოოა.
ეს განსაზღვრავს საჩივრის წარდგენის უფლებასა და ასაკობრივ პროცედურას.
| ეტაპი | ვადა | შინაარსი |
|---|---|---|
| რეგისტრაცია | 1 სამუშაო დღე | საჩივრის მიღება, უნიკალური ნომერი და მიღების დადასტურება. |
| ფორმალური განხილვა | 5 სამუშაო დღე; კომპლექსურ შემთხვევაში მაქს. 10 | მხარეთა მოსმენა, მტკიცებულების შესწავლა და წერილობითი დასაბუთებული პასუხი. |
| აპელაციის შეტანა | პასუხიდან 5 სამუშაო დღე | დასაბუთებული სააპელაციო განცხადება. |
| სააპელაციო განხილვა | 10 სამუშაო დღე | მოდულარული კომისიის მიერ გადაწყვეტილების გადახედვა. |
სკოლა „თაობაში" ფასდება ცნების გააზრება წინასწარ ცნობილი კრიტერიუმებით. თუ შეფასება სადავოდ მიგაჩნიათ, გზა სამფაზიანია:
| ფაზა | რა ხდება |
|---|---|
| 1. კრიტერიუმის გაზიარება (3 დღე) | მასწავლებელი წერილობით გიჩვენებთ, რომელი ქვეცნების, 5-დონიანი სქემისა და ნამუშევრის რომელი ადგილის მიხედვით დაისვა შეფასება. |
| 2. მედიაცია | თუ ეს არ დაგაკმაყოფილათ, სასწავლო პროცესის მენეჯერი შუამავლობს; ნამუშევარი ვინაობის გარეშე (კოდირებულად) ხელახლა ფასდება იმავე საგნის სხვა მასწავლებლის მიერ. |
| 3. კომისია | თუ მაინც ვერ შეთანხმდით, საქმე გადადის სააპელაციო კომისიაზე. |
სკოლის შიდა გზა სწრაფი და არაფორმალურია; ის არ ზღუდავს კანონით მინიჭებულ უფლებას, მიმართოთ:
ავტორიზაციის სტანდარტებთან დაკავშირებულ საკითხებზე.
დისკრიმინაციის ან ბავშვის უფლებების სავარაუდო დარღვევისას.
პერსონალურ მონაცემებთან დაკავშირებულ საკითხებზე.
ნებისმიერი კანონიერი უფლების ან ხელშეკრულების პირობის დასაცავად.
ინკლუზია არ არის ცალკე ოთახი ან მხოლოდ ერთი სპეციალისტის ფუნქცია. იგი არის მთელი სკოლის პასუხისმგებლობა - წინასწარ შეამციროს ბარიერები, დროულად დაინახოს სირთულე და შექმნას ღირსეული მონაწილეობა.
სასწავლო პროცესი თავიდანვე იგეგმება მოსწავლეთა განსხვავებული წინარე ცოდნის, ინტერესების, კოგნიტური ტემპისა და ცოდნის გამოხატვის მრავალფეროვანი გზების გათვალისწინებით.
პასუხისმგებელი: ყველა საგნის მასწავლებელი, დაგეგმვის ეტაპიდან.
აქტიურდება, როცა განმეორებადი ბარიერი ჩანს და უნივერსალური მხარდაჭერა საკმარისი არ არის, თუმცა ოფიციალური სტატუსი ჯერ არ არსებობს.
| ქმედება | ვადა | პასუხისმგებელი |
|---|---|---|
| პირველადი მართვის გეგმა | 5 სამუშაო დღე | დამრიგებელი + ფსიქოლოგი, საგნის მასწავლებელთან თანამშრომლობით |
| მშობლის ჩართვა და ინფორმირება | 3 სამუშაო დღე | დამრიგებელი |
აუცილებელი კომპონენტები: მოსწავლის ხმა, კონკრეტული ბარიერი, მიზანი, მხარდაჭერა, წარმატების ნიშანი და გადახედვის თარიღი.
აქტიურდება ოფიციალური შეფასების/დასკვნის ან მეორე დონის არასაკმარისობის საფუძველზე, მშობლის ინფორმირებული მონაწილეობით.
| ქმედება | ვადა | პასუხისმგებელი |
|---|---|---|
| მრავალპროფილიან (მულტიდისციპლინურ) გუნდთან გადამისამართება | მშობლის წერილობითი თანხმობიდან 5 სამუშაო დღე | სასწავლო პროცესის მენეჯერი |
| ინდივიდუალური სასწავლო გეგმა | ოფიციალური დასკვნიდან 1 თვე | ისგ-ის სამუშაო ჯგუფი |
| არსებული ისგ-ის განახლება | სასწავლო წლის დაწყებიდან 2 კვირა | ისგ-ის სამუშაო ჯგუფი |
| მონიტორინგი | მინიმუმ წელიწადში 4-ჯერ | კოორდინატორი და ჯგუფი |
კონკრეტულად რის გაგებას ან გაკეთებას ველით?
ტექსტი, დრო, ყურადღება, წინარე ცოდნა, კომუნიკაცია თუ გარემო?
რა ეხმარება, რა აბრკოლებს და რა სურს თავად?
კონკრეტული, პროპორციული და მიზანთან დაკავშირებული ნაბიჯი.
წინასწარ განსაზღვრული დაკვირვებადი ნიშანი.
თარიღი, პასუხისმგებელი და მხარდაჭერის შემცირების/ცვლილების პირობა.
გარემოს, დროის, ინსტრუმენტის ან შეფასების ფორმის მორგება მოსწავლეზე - ძირითადი მიზანი და კრიტერიუმი უცვლელი რჩება (მოქმედებს II და III დონეზე).
თავად სასწავლო მიზნისა და სირთულის შეცვლა ან გამარტივება - მხოლოდ III დონეზე, ოფიციალურად დადგენილი სტატუსის ფარგლებში.
სწავლის ისე დაგეგმვა, რომ თავიდანვე მოიცავდეს ინფორმაციის მიღების, დავალების შესრულებისა და ჩართულობის სხვადასხვა გზას - ბარიერი წინასწარ არის მოხსნილი.
მრავალპროფილიანი (სხვადასხვა დარგის ექსპერტთა) გუნდის დასკვნაზე დაფუძნებული პერსონალური სასწავლო გზა, რომელიც ინარჩუნებს კავშირს ცნებით სწავლებასთან.
არ აუქმებს საგნებს, არამედ ამატებს გამაძლიერებელ კომპონენტებს - სენსორული საჭიროების ან განსაკუთრებული ნიჭიერების მქონე მოსწავლისთვის.
ღრმა ან მრავალმხრივი გამოწვევისას სრულად ანაცვლებს სტანდარტულ საგნობრივ ბადეს ფუნქციური, ყოფითი და პრაქტიკული უნარებით.
II დონის დროებითი, მოქნილი ჩარჩო - მასწავლებლის, დამრიგებლისა და ფსიქოლოგის ერთობლივი მუშაობა, ოფიციალური სტატუსის გარეშე.